Wereldbol met cijfers en berekeningen die landenrisico's moeten voorstellen

Wat is een borgstelling en wat betekent dit voor jouw onderneming?

Een borgstelling is een veelgebruikte vorm van zekerheid in een zakelijke omgeving. Ze biedt de opdrachtgever of leverancier de garantie dat een verplichting wordt nagekomen. 

Concreet betekent dit dat een derde partij, de borgsteller, borg staat voor de verplichtingen van de opdrachtnemer. Deze verplichtingen kunnen zowel contractueel als juridisch zijn. Contracturele verplichtingen worden overeengekomen tussen de opdrachtgever en opdrachtnemer in een overeenkomst. Zoals het woord al zegt, zijn wettelijke verplichtingen verplicht volgens de wet. Om van een bepaald voordeel te kunnen genieten of een activiteit te kunnen uitvoeren, vereisen de overheid of overheidsinstanties vaak het verstrekken van garanties.

Een borgstelling is een verbintenis tussen drie partijen:

  1. De opdrachtgever (begunstigde).
  2. De opdrachtnemer, die een opdracht uitvoert in opdracht van de opdrachtgever.
  3. De borgsteller, die zich borg stelt voor de verbintenissen van de opdrachtnemer. 

In elke stap van het onderhandelingsproces zijn er onzekerheden voor zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer. Contractuele borgstellingen zullen deze onzekerheden verminderen of zelfs elimineren. Wanneer de opdrachtnemer de verplichtingen niet nakomt dan kan de opdrachtgever, als zijnde de begunstigde, de borgstelling claimen en de schade vergoed krijgen. 

Om twee specifieke voorbeelden te geven: 

  • Wanneer een opdrachtgever een overeenkomst tekent, bestaat de mogelijkheid dat het project niet volgens afspraak wordt afgerond. Doordat de borgsteller een borgstelling verstrekt, weet de opdrachtgever dat een externe partij hem kan compenseren in geval van wanprestatie. 
  • Aan de andere kant kan een opdrachtnemer om vooruitbetalingen vragen om de gemaakte kosten voor een specifiek project te dekken. Een opdrachtgever zal sneller bereid zijn om hieraan tegemoet te komen als hier hiervoor een vooruitbetalingsgarantie ontvangt door een betrouwbare borgsteller. 

Er bestaan verschillende vormen van borgstellingen, afhankelijk van de mate van aansprakelijkheid en de aard van het contract.

  • Aanbestedingsborgstelling: Bij deelname aan een aanbesteding wil de opdrachtgever zekerheid dat je jouw inschrijving serieus neemt. Met een aanbestedingsborgstelling bevestigt de borgsteller dat jij jouw verplichtingen nakomt als je de opdracht wint. Dit versterkt jouw positie bij het indienen van offertes.
  • Uitvoeringsborgstellingen: Na gunning van een project wilt de opdrachtgever zekerheid dat het werk volgens contract wordt uitgevoerd. De uitvoeringsborgstelling dekt het risico dat de opdrachtnemer de verplichtingen niet nakomt, waardoor de opdrachtgever beschermd is tegen financiële schade.
  • Voorschotborgstellingen: Wanneer je een voorschot ontvangt voor een project, wilt de opdrachtgever zekerheid dat dit bedrag correct wordt verrekend. De voorschotborgstelling biedt die zekerheid en geeft vertrouwen bij het verstrekken van vooruitbetalingen.
  • Onderhoudsborgstellingen: Na oplevering van een project kan een garantieperiode gelden waarin gebreken moeten worden verholpen. De onderhoudsborgstelling verzekert de opdrachtgever dat jij deze verplichtingen nakomt, zelfs na afronding van het werk.
  • Douane- en accijnsborgstellingen: Voor internationale handel zijn vaak zekerheden nodig richting douaneautoriteiten. De borgsteller biedt garanties voor invoerrechten, accijnzen en andere verplichtingen, zodat goederen snel en zonder vertraging de grens passeren.
  • Fiscale borgstellingen (bijvoorbeeld BTW-borgstellingen): Bij import en export kunnen fiscale verplichtingen ontstaan, zoals BTW-afdracht. Met een fiscale borgstelling zorgt de borgsteller ervoor dat deze verplichtingen gedekt zijn, wat de liquiditeit beschermt van de in- of uitvoerder.

De termen borgstelling en garantie worden vaak verward, daarom leggen we graag het verschil kort uit: 

  • Een borgstelling is gekoppeld aan de oorspronkelijke verplichting. De borgsteller staat borg, maar komt pas tussen nadat is vastgesteld dat de verplichtingen niet zijn nagekomen.
  • Een garantie is, hoewel veelal aangegaan in het kader van een overeenkomst, een zelfstandige verbintenis. De borgsteller bevestigt rechtstreeks aan de opdrachtgever dat deze een bepaald bedrag ontvangt als de contractuele verplichtingen niet worden nagekomen. De garantie is meestal direct opeisbaar en geeft de opdrachtgever maximale zekerheid.

Het kiezen van de juiste vorm van borgstelling of garantie vereist inzicht in de juridische gevolgen en de risico’s die eraan verbonden zijn. Je doet er goed aan om vooraf de impact op jouw balans en aansprakelijkheid te evalueren.

Borgstellingen zijn onmisbare instrumenten in sectoren waar grote financiële risico’s en complexe contracten spelen. Ze bieden zekerheid, versterken vertrouwen en maken internationale handel en grote projecten mogelijk. Ze worden in uiteenlopende sectoren gebruikt als vorm van zekerheid bij contractuele afspraken. Ze geven de begunstigde het vertrouwen dat de verplichtingen worden nagekomen.

In de bouwsector komt de borgstelling vaak voor. Garanties zoals aanbestedingsborgstellingen, uitvoeringsborgstellingen en onderhoudsborgstellingen zorgen ervoor dat projecten correct worden uitgevoerd en dat eventuele gebreken na oplevering worden verholpen. Een veel voorkomende waarborg is de Wet Breyne. Deze zorgt ervoor dat een koper van een nieuwbouwwoning niet met lege handen achterblijft als de projectontwikkelaar de verplichtingen niet nakomt.

Binnen de transport- en logistieke sector zijn borgstellingen interessant. Voor import en export zijn douane- en accijnsborgstellingen cruciaal. Ze zorgen ervoor dat goederen zonder vertraging de grens passeren en dat wettelijke verplichtingen zoals invoerrechten en BTW-afdracht worden gedekt.

Fabrikanten en leveranciers van machines en installaties in de industrie gebruiken voorschot- en uitvoeringsborgstellingen. Deze geven klanten zekerheid dat ontvangen voorschotten correct worden verrekend en dat het project volgens afspraak wordt afgerond.

Een borgstelling biedt zekerheid aan de opdrachtgever, maar brengt ook risico’s met zich mee voor de opdrachtnemer en de borgsteller. Zodra de opdrachtnemer de verplichtingen niet nakomt, kan de borgsteller worden aangesproken voor het volledige bedrag van de borgstelling.

Daarom is het belangrijk dat de voorwaarden van de borgstelling duidelijk vastliggen in de akte. Denk aan het maximumbedrag, de looptijd en de omstandigheden waaronder de borg kan worden aangesproken.

Er zijn vele voordelen aan het samenwerken met verzekeraars in plaats van banken, maar we kunnen er reeds twee benadrukken:

  • Geen vraag naar onderpand: Verzekeraars vragen niet om zekerheden, zoals banken dat in vele gevallen wel doen. Zij vragen meestal enige vorm van zekerheid (bv. een hypotheek, pand op het handelsfonds, enz.). 
  • Vrijmaken van liquiditeiten: Door borgstellingen af te geven onder faciliteit bij een verzekeraar, moet een bedrijf de kredietlijnen niet meer belasten met deze borgstellingen en kan men op deze manier meer liquiditeiten vrijmaken. 

Wat is het verschil tussen een borgstelling en een garantstelling?
 Een borgstelling is een verbintenis waarbij de borgsteller tussenkomt als de opdrachtnemer de verplichtingen niet nakomt. Deze tussenkomst is afhankelijk van de oorspronkelijke verplichting en vereist een bewijs. Een garantie is onafhankelijk van het onderliggende contract en direcht opeisbaar.

Wanneer wordt een borgsteller aangesproken?
 De borgsteller wordt aangesproken wanneer de opdrachtnemer de verplichtingen niet nakomt en in gebreke blijft. De opdrachtnemer kan dan de borgsteller verzoeken om het afgesproken bedrag te betalen.