Metaalschaarste als strategische uitdaging

Dit vind je in het artikel

De wereldwijde vraag naar kritische grondstoffen stijgt explosief. Lithium, nikkel, kobalt, grafiet, koper: het zijn de bouwstenen van zowel de energietransitie als de digitale transformatie. Maar terwijl de vraag toeneemt, blijft de uitbreiding van mijnbouw- en raffinagecapaciteit achter. Dat zorgt voor een structureel risico waar bedrijven in Europa niet langer omheen kunnen.

Onze experts analyseerden recent de mondiale investeringsbehoefte: om de vraag bij te benen is tegen 2040 zo’n 1.100 miljard dollar aan investeringen nodig in de winning van kritische materialen. Minder dan de helft daarvan ligt op dit moment op schema. Een kloof die gevolgen heeft voor de energietransitie, voor AI-gedreven industrie en voor elke supply chain die afhankelijk is van metalen.

Dubbele transitie, dubbele druk

De wereld staat middenin twee gelijktijdige transities:

Decarbonisatie: elektrificatie, hernieuwbare energie, batterijopslag en verzwaarde elektriciteitsnetten.
Digitalisering & AI: investeringen in datacenters, rekenkracht en hoogwaardige elektronica.

Het Internationaal Energieagentschap voorspelt dat:

de vraag naar lithium richting 2040 vijfvoudigt,
grafiet en nikkel verdubbelen,
kobalt en zeldzame aardmetalen met 50–60% toenemen,
koper circa 30% harder nodig is.
Niet alleen meer mijnen zijn nodig; ook raffinagecapaciteit, infrastructuur en gekwalificeerde arbeidskrachten vormen cruciale bottlenecks.

Europa loopt achter: “too little, too late”

De EU probeert via de Critical Raw Materials Act (CRMA) haar afhankelijkheid te verkleinen. De doelstelling is duidelijk:

10% van de kritische materialen zelf winnen,
40% binnen de EU verwerken,
25% recyclen tegen 2030.

Maar dat gaat niet lukken voor een groot deel van de grondstoffen. Johan Geeroms, onze Benelux Director Risk Underwriting, verwoordt het scherp: “Onze researchafdeling heeft al eerder aangetoond dat dit een heel moeilijk verhaal gaat worden. In onze ogen is het too little, too late.”

Voor 7 van de 18 grondstoffen haalt Europa de eigen mijnbouwdoelstellingen niet, en voor 21 van de 24 materialen wordt de vereiste raffinagecapaciteit niet bereikt. De achterstand groeit.

Duurzaamheid als absolute voorwaarde

Europa legt zichzelf de strengste milieuwetten ter wereld op. Dat maakt projecten duurder, trager en risicovoller. Toch is duurzaamheid geen rem, maar een noodzakelijke randvoorwaarde.

Zoals Johan Geeroms het stelt: “Duurzaamheidseisen van de EU zitten de mijnbouw in de weg en ook is het investeringsniveau veel te laag. Tegelijkertijd is duurzame mijnbouw wel een must. Duurzame mijnbouw is een voorwaarde voor financiering, verzekering en maatschappelijke acceptatie.”

Dit creëert een paradox: Europa wil méér mijnbouw om minder afhankelijk te zijn van externe leveranciers - vooral China - maar wil dat het schoner, veiliger en maatschappelijk verantwoord gebeurt dan elders in de wereld.

Wat betekent dit voor financiële leiders?

Metaalschaarste is geen abstract toekomstbeeld meer. Het raakt strategische beslissingen vandaag: investeringen, supplychain management, risicobeheer, contractonderhandelingen en bedrijfscontinuïteit.

Daarom is het essentieel om nu vooruit te kijken. Onze experts zien drie concrete strategieën:

1. Bouw diversificatie in je grondstoffenketen

Rely niet op één land of één leverancier. Verspreide inkoop vergroot de veerkracht en verkleint geopolitieke risico’s.

2. Analyseer je blootstelling aan kritische materialen

Welke metalen zijn essentieel voor je productie of infrastructuur? En hoe sterk is jouw businessmodel afhankelijk van de beschikbaarheid daarvan?

3. Versterk samenwerking in de keten en verhoog transparantie en duurzaamheid

Van producent tot eindgebruiker: bedrijven die samen investeren in supplychain stabiliteit zijn beter bestand tegen schokken. Denk aan langetermijncontracten, gezamenlijke inkoop of partnerschappen in recycling.

Duurzame mijnbouw en traceerbaarheid worden steeds belangrijker voor financiering, verzekering en reputatie. Wie nu inzet op duurzaam beheer van grondstoffenketens, creëert strategisch voordeel richting 2030.

Vooruitkijken in een krappe markt

Metaalschaarste blijft een structurele uitdaging, maar biedt ook kansen voor bedrijven die tijdig strategie aanpassen en risico’s actief beheren. Financiële leiders die vandaag anticiperen, bouwen morgen aan een veerkrachtigere en duurzamere bedrijfsvoering.

Wil je inzicht in hoe jouw sector wordt beïnvloed of welke risico’s relevant zijn voor jouw supply chain? Onze experts delen graag hun analyses en inzichten om bedrijven te helpen met vertrouwen vooruit te kijken.

Contacteer onze experts